सहसंपादक चंद्रशेखर वाघमारे पपु निवळीकर मो.8888117975
चंद्रपूर -: आपल्या सर्वांना माहीतच आहे की, भारत सरकारचे आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्रालय दिनांक १७ सप्टेंबर ते २ ऑक्टोबर २०२५ या कालावधीत “स्वस्थ नारी, सशक्त परिवार अभियान” संपूर्ण देशभर राबवत आहे.
या अभियानाचा उद्देश महिलांचे आरोग्य सुधारणे, रोगांचे लवकर निदान करणे तसेच प्रतिबंधात्मक व आरोग्यदायी जीवनशैलीबाबत जनजागृती करणे हा आहे. या पार्श्वभूमीवर महाराष्ट्र राज्यातील सर्व आरोग्य संस्थांमध्ये Care Companion Program (CCP) ची साधने फ्लिपचार्ट, पोस्टर्स, थाळी मॉडेल, बाहुली मॉडेल, स्तन मॉडेल तसेच माहितीपर साहित्य यांचा प्रभावी वापर करण्यात येणार आहेत.
समुपदेशन व जनजागृतीसाठी प्रमुख क्रियाकलाप
१. मातृत्व आरोग्य सेवा
गर्भवती महिलांना सुरक्षित गर्भधारणेबाबत मार्गदर्शन करण्यात येणार आहे
उच्च जोखीम गटातील गर्भवतींची वेळेत ओळख करून देण्यात येणार आहे.
सरकारी योजना (JSY, JSSK, PMSMA) याबाबत महिलांना सविस्तर माहिती देण्यात येणार आहे.
२. लसीकरण व बाल आरोग्य सेवा
गर्भवती व मुलांचे लसीकरण का आवश्यक आहे हे समजावून सांगण्यात येणारं आहे.
लसीकरणामुळे टाळता येणारे आजार व त्यांचे धोके याबाबत जनजागृती करण्यांत येणार आहे.
MCP कार्ड व त्याचा उपयोग कसा करावा हे समजावून सांगितले जाणार आहे.
३. पोषण (POSHAN)
संतुलित आहाराचे प्रत्यक्ष प्रात्यक्षिक (थाळी मॉडेल वापरून) समजाविण्यात येणार आहे.
हिरव्या भाज्या, फळे, डाळी, दूध, कडधान्य यांचा आहारात समावेश करण्याचे काय फायदे आहेत हे समजाविले जाणार आहे.
जास्त तेलकट, गोड पदार्थ व जंक फूड न वापरण्याचे महत्त्व पटवून दिले जाणार आहे.त्याचे शरीरावर काय वाईट परिणाम होऊन रोगाला बळी पडतात हे समजावून सांगितले जाणार आहे.
४. किशोरवयीन आरोग्य
अॅनिमिया प्रतिबंधासाठी लोहयुक्त आहाराचे महत्त्व स्पष्ट करणे.
IFA गोळ्या घेण्याबाबत व त्याचा फायदा समजावणे.
मासिक पाळी स्वच्छतेबाबत योग्य पद्धती व सुरक्षित साधनांचा वापर कसा करायचा त्यांचे फायदे समजाविले जाणार आहे.
५. असंसर्गजन्य आजार (NCDs) व वेलनेस
मधुमेह, उच्च रक्तदाब यांसारख्या आजारांचे धोके व लक्षणे सांगुन
आरोग्यदायी जीवनशैली स्वीकारण्याचे मार्गदर्शन केले जाणार आहे (व्यायाम, पुरेशी झोप, योग्य आहार).
तंबाखू, मद्य व गुटखा सेवनाचे दुष्परिणाम स्पष्ट समजावून सांगितले जाणार आहे.
६. कॅन्सर जनजागृती
गर्भाशयमुख, स्तन व तोंडाचा कॅन्सर यांचे प्रतिबंध, लक्षणे व तपासणीबाबत माहिती दिली जाणार आहे.
लवकर निदान केल्यास उपचार शक्य आहेत हे समजाविले जाणार आहे.
Self-Breast Examination (स्तन मॉडेल वापरून) प्रत्यक्ष दाखविले जाणार आहे.
अजेंडा – समुपदेशन व जनजागृती सत्रे
(१७ सप्टेंबर – २ ऑक्टोबर २०२५ दरम्यान)
दिवस १ – मातृत्व आरोग्य सेवा
सुरक्षित गर्भधारणा व उच्च-जोखीम गटाची ओळख
ANC तपासणीचे महत्त्व
सरकारी योजना: JSY, JSSK, PMSMA यांची माहिती
प्रात्यक्षिक: फ्लिपचार्ट व पोस्टर वापरून समुपदेशन
दिवस २ – बाल आरोग्य व लसीकरण
लसीकरणाचे महत्त्व व वेळापत्रक समुपदेशन
बाल संगोपन व स्वच्छतेचे महत्त्व
MCP कार्ड माहिती
प्रात्यक्षिक: बाहुली मॉडेल वापरून बाल संगोपन तंत्र, कांगारू मदार केअर दाखवणे
दिवस ३ – पोषण (POSHAN)
संतुलित आहाराचे घटक
लोहयुक्त व प्रथिनेयुक्त अन्नाचे महत्त्व
तेलकट व जंक फूड कमी करण्याबाबत जनजागृती
प्रात्यक्षिक: थाळी मॉडेल वापरून आहाराचे प्रात्यक्षिक
दिवस ४ – किशोरवयीन आरोग्य
अॅनिमिया प्रतिबंधासाठी योग्य आहार व IFA गोळ्यांचे सेवन
मासिक पाळी स्वच्छतेचे नियम
किशोरवयीन मुलींसाठी जागरूकता उपक्रम
प्रात्यक्षिक: फ्लिपचार्ट/पोस्टर वापरून चर्चा
दिवस ५ – असंसर्गजन्य आजार (NCDs) व वेलनेस
मधुमेह, उच्च रक्तदाब यांचे धोके व प्रतिबंध
जीवनशैलीतील बदल (व्यायाम, आहार, झोप)
तंबाखू व मद्य सेवनाचे दुष्परिणाम
प्रात्यक्षिक: गटचर्चा व अनुभव कथन
दिवस ६ – कॅन्सर जनजागृती
गर्भाशयमुख, स्तन व तोंडाचा कॅन्सर तपासणीचे महत्त्व
लवकर निदानाचे फायदे
स्वतःची व वैद्यकीय तपासणीची गरज
प्रात्यक्षिक: स्तन मॉडेल वापरून Self Breast Examination दाखवणे
दिवस ७ – एकत्रित सत्र व समुदाय सहभाग
मागील सर्व विषयांचा आढावा
आरोग्यदायी जीवनशैलीबाबत सामूहिक शपथ (pledge)
प्रात्यक्षिक: पोस्टर/फ्लिपचार्ट प्रदर्शन व प्रश्नोत्तर सत्र
ही एक सुवर्णसंधी आहे की ज्यामध्ये आपण सर्वांनी आपल्या कौशल्य, ज्ञान व समुपदेशन क्षमता यांचा उपयोग करून महिलांना व कुटुंबांना आरोग्यदायी जीवनशैलीकडे प्रेरित करायचे आहे. म्हणूनच सर्व कर्मचारी व मास्टर ट्रेनर्स यांनी आपल्या संबंधित संस्थांमध्ये या कालावधीत (१७ सप्टेंबर – २ ऑक्टोबर २०२५) Care Companion Program (CCP) ची जास्तीत जास्त सत्रे घेऊन योगदान देण्यात येणार आहे.
आपला सक्रिय सहभाग व प्रयत्न हे निश्चितच या अभियानाला अधिक परिणामकारक बनवतील आणि महाराष्ट्र राज्यातील महिलांच्या आरोग्यवर्धनासाठी मोलाचे ठरतील.म्हणुन जास्तीत जास्त महीलांनि या कार्यक्रमाचा लाभ घ्यावा असे आवाहन करण्यात येत आहे.
